เขียนโดย นายสารพัด

หลายต่อหลายครั้ง สิ่งที่ยากเย็นยิ่งนักในการเอาชนะคือ “ตัวของตัวเอง”

ที่วง Radiohead ยังเป็นหนึ่งในวงอันดับต้นๆของวงการดนตรี
เพราะว่าพวกเขาได้เอาชนะ”ตัวของพวกเขาเอง” เอาชนะความกดดันเหล่านี้มาหลายต่อหลายครั้ง

หนึ่งในสิ่งที่เป็นพิสูจน์คำกล่าวนี้ก็คือผลงานเพลงอัลบั้มที่สามของพวกเขา OK Computer ซึ่งเป็นผลงานถัดต่อจากอัลบั้ม The bends ที่มีส่วนช่วยสร้างให้พวกเขาโด่งดังมีชื่อเสียงระดับประเทศ หลังจากความสำเร็จครั้งนั้น พวกเขาได้แบกรับความกดดันที่จะต้องเข็นผลงานใหม่ที่ทรงคุณค่าต่อเส้นทางดนตรีของพวกเขาได้เช่นเดียวกับอัลบั้ม The bends ทำสำเร็จมาแล้ว

การที่จะพัฒนางานสร้างสรรค์ให้”มีความก้าวหน้า”กว่าเดิมนั้นเป็นเรื่องยาก เพราะไม่มีเกณฑ์ตัดสินแน่นอนว่าอะไรคือ “ความก้าวหน้า”

แต่เมื่อในท้ายที่สุดที่พวกเขาเสร็จสิ้นการอัดเพลง และวางขายอัลบั้มที่สามนี้ทั่วโลกในปี 1997 ผลตอบรับจากผู้ฟังได้แสดงย้อนกลับไปหาพวกเขาประจักษ์พบว่า พวกเขาได้ “ก้าวหน้า” ขึ้นมาแล้ว”

ความก้าวหน้าทีว่านี้ เมื่อลองกล่าวเป็นตัวอย่างที่เป็นรูปธรรมก็น่าจะแยกได้เป็นข้อๆดังนี้

1) ลักษณะของโครงสร้างเพลง ที่ไม่ได้ยึดติดแนวทาง Verse-Chorus-Verse-Chorus-Bridge-Chorus อีกต่อไป หลายต่อหลายเพลงก็มี Verse เป็นหลัก และจะพบว่าจุดไคลแมกซ์ของเพลงนั้นไม่จำเป็นต้องเป็น Chorus เสมอ มีหลายต่อหลายครั้งทีจะพบว่า Verse จะเป็นที่แสดงพลังของเพลงนั้นๆ ได้ไม่แพ้คอรัส ไม่ว่าจะเป็นเนื้อร้องหรือทำนองดนตรี

หนึ่งในตัวอย่างข้างบนคือ เพลง Paranoid android เพลงนี้แต่แรกเริ่มเป็นเพลงสามเพลงแยกตางหากเป็นเอกเทศ แต่แล้วได้ถูกนำเอามามิกซ์กันเป็นหนึ่งเพลง ในและดัดแปลงให้ท่วงทำนองระหว่างเพลงให้ไหลไปเป็นธรรมชาติ Thom yorke( Vocal, guitar) ได้กล่าวถึงผลลัพธ์ที่ได้จากการเอาสามบทเพลงมาผสมเป็นเพลงเดียวกันว่า “นับว่าเป็นโชคช่วยอย่างยิ่ง” แต่จะอย่างไรก็ตาม เพลง Paranoid android มีจุดไคล์แมกซ์ของเพลงหลายช่วง ซึ่งแต่หละช่วงนำพาผู้ฟังไปสู่การเดินทางของดนตรีที่มี ตื่นเต้น เก็บกด และปลดปล่อย ในบทเพลงเดียวกัน ซึ่งทำให้เพลงนี้ได้ชื่อว่าเป็นเพลงที่เป็นตัวแทนบ่งบอกความเป็นอัลบั้ม “OK computer” ได้อย่างดี

2) ความก้าวหน้าอย่างที่สองคือเครื่องดนตรี ที่นอกจากเสียง กีตาร์ เบส กลอง แล้วก็มีเสียงจากคอมพิวเตอร์ เสียงจากซินทิไทเซอร์ เสียงเปียโน และเสียงอื่น ช่วยปรับปรุงให้ดนตรีของพวกเขาสื่อได้หลายหลายอารมณ์มากขึ้น

ณ ที่นี่ขอกล่าวถึง เพลง No surprises ซึ่งประกอบด้วยเครื่องดนตรี glockenspiel ซึ่งเล่นโดย Jonny greenwood (Lead G.) ถ้าจะอธิบายว่าเครื่อง glockenspiel เป็นอย่างไรก็เป็นเครื่องตีลักษณะคล้ายๆขิมแต่ทำด้วยเหล็กแทน เสียงที่ได้จากการตีจะใสๆ และช่วงส่งผลให้ความรู้สึกของเพลง No surprises เต็มไปด้วยความสดใส นี่ก็คือตัวอย่างนึงที่ทางวงได้นำเครื่องดนตรีที่มีเสียงเฉพาะพิเศษ เพื่อขยับขยายวิธีการแสดงออกทางดนตรีให้มีอิสระมากขึ้น

3) เลเยอร์ของเสียงดนตรีหรือระดับชั้นของเสียง ในทุกๆเพลงนอกจากจะมีเสียงร้องและเสียงเครื่องดนตรีหลักแล้ว เมื่อเราลองหลับตาและเงี่ยหูฟังดีๆ จะพบว่าเสียงแบคกราวนด์พื้นหลังที่เป็นเสียงเอฟเฟคต่างๆ เสียงเครื่องดนตรีหลายๆชิ้น เสียงประกอบเหล่านี้ช่วยส่งเสริมให้เพลงมีมิติมากขึ้น

เพลง Let down ซึ่งเป็นหนึ่งเพลงในอัลบั้ม มีเลเยอร์หลักๆของเพลง สองเลเยอร์ แต่หละเลเยอร์ถูกควบคุมด้วยจังหวะกีตาร์ที่ต่างกัน ซึ่งจังหวะของกีตาร์สองตัวก็มีบทบาทหน้าที่สร้างมิติของเพลงให้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น ให้ผู้ฟังมองหลับตามองความงามของบทเพลงไม่ใช่แค่เพียงเสียงนักร้องบนเลเยอร์ด้านบนด้านเดียว แต่กีตาร์อีกจังหวะในเลเยอร์ที่สองช่วงเสริมส่งบทเพลงให้ทรงพลังยิ่งๆขึ้น

4)เนื้อร้องของเพลงวง Radiohead ได้ชื่อว่าแฝงคำอุปมาอุปไมย ไว้หลายที่ ซึ่งทำให้ผู้ฟังนั่งขบคิดว่าความหมายของมันเป็นอย่างไร ซึ่งเป็นสเน่ห์เฉพาะของการแต่งดนตรีของพวกเขา

when I go forwards, you go backwards
And somewhere we will meet - Electioneering

I am born again
In a fast German car
I’m amazed that I survived
An airbag saved my life - Airbag

สรุปแล้ว ผลงานอัลบั้ม OK computer นี้ได้ชื่อว่าเป็นหนึ่งในอัลบั้มอมตะของยุค เก้าสิบก็ว่าได้
แต่อย่างไรก็ตาม พวกเขาเหล่านั้นก็ไม่ต่างกับพวกเราเป็นคนธรรมดาและพบกับความกดดันในการเข็นงานเพลงชิ้นนี้ออกมาให้ได้

เขาก็สู้และเอาชนะตัวพวกเขาเองมาได้

แล้วเราจะไม่สู้ เอาชนะตัวเราเองบ้างหรืออย่างไร