เขียนโดย Cotton 

เกียวโตใต้ชะเงื้อมดอยสุเทพ

ฉบับปรับปรุง พิมพ์ครั้งที่สอง สิงหาคม 2547

นิธิ เอียวศรีวงศ์

อรรถจักร สัตยานุรักษ์

สำนักพิมพ์มติชน

“เล่มนี้เป็นหนังสือภาษาไทยดีที่สุดสำหรับคนที่อยากจะเข้าใจสังคมและวัฒนธรรมของญี่ปุ่น” - โยชิฟูมิ ทามาดะ มหาวิทยาลัยเกียวโต

“อาจารย์นิธิได้ใช้ความเป็นคนช่างสังเกตของท่านวิเคราะห์สังคมญี่ปุ่นซึ่งท่านสัมผัสด้วยตนเองได้อย่างลึกซึ้ง …ทุกตอนมีชีวิตชีวาและสะท้อนความเป็นจริงของสังคมญี่ปุ่นได้เป็นอย่างดีด้วย ข้อสังเกตบางอย่างของท่านทำให้คนญี่ปุ่นผูเป็นเจ้าของสังคมจริงๆมีความรู้ความเข้าใจในสังคมของตนเองได้มากกว่าเดิม” - เออิจิ มูราชิมา สถานเอกอัครราชทูตญี่ปุ่น

คำนิยมที่โปรยอยู่ตรงหน้าปก รวมถึงหลังปกนั้นก็ไม่ได้เกินจริงไปเลยสำหรับหนังสือเล่มนี้

ฉันนั้นสนใจหลายอย่างในประทศญี่ปุ่น ประเทศที่มีพื้นที่ไม่มากมาย ตั้งอยู่บนเกาะแยกต่างหาก และเป็นผู้แพ้สงครามโลกครั้งที่สอง แต่กลับสามารถพัฒนาตัวเองให้ขึ้นมาเป็นประเทศในกลุ่มแนวหน้าได้ นอกจากนั้นแล้วไม่ว่าในเชิงเศรษฐกิจที่สามารถสร้างตัวเองแบบก้าวกระโดดได้แล้ว พวกเขาก็ยังคงเอกลักษณ์ความเป็นลูกอาทิตย์อุทัยได้อย่างเต็มที่ เราสามารถสัมผัสได้ทั้งความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีและความตระหนักในวัฒนธรรมที่งดงามของพวกเขา  

หากให้กล่าวถึงในเชิงบันเทิง ฉันก็ทึ่งในการสร้างเอกลักษณ์ของญี่ปุ่น ถ้าใครเป็นผู้ติดตามผลงานเหล่านี้จากประเทศนี้ ส่วนใหญ่แล้วเมื่อเราพูดถึงละครหรือภาพยนตร์ญี่ปุ่น เราสามารถบรรยายลักษณะที่เฉพาะได้ รวมถึงทางด้านดนตรีที่ไม่ว่าจะเป็นเครื่องดนตรีพื้นเมืองหรือจะเป็นดนตรีสมัยใหม่ทั้ง J Pop, J Rock, Shibuya Kei เวลาที่เราได้สดับฟังก็สามารถแยกแยะได้ถึงความเป็นพวกเขา อีกทั้งวรรณกรรมญี่ปุ่นที่มีความน่าสนใจหลากหลายแนว 

สำหรับฉันนั้นกับโอกาสที่ได้ไปเยือนญี่ปุ่นมาสี่ครั้งก็ยิ่งทำให้รู้สึกชื่นชมในประเทศนี้ในหลายๆด้าน แน่นอนที่ว่าชนชาติหรือว่าประเทศไหนๆก็คงมีหลายมุมมองให้จับต้อง ซึ่งฉันก็อยากจะเข้าใจในชนชาตินี้ให้มากขึ้น

การอ่านเกียวโตใต้ชะเงื้อมดอยสุเทพ ทำให้ฉันเข้าใจในความเป็นชนชาติญี่ปุ่นได้ หนังสือเล่มนี้แสดงปกหน้าเหมือนเป็นหนังสือสารคดี อัดแน่นด้วยความรู้ ซึ่งก็เหมือนจะแฝงด้วยคำว่าน่าเบื่อ แต่อันที่จริงแล้ว ความรู้ ความเข้าใจในประเทศและชนชาติญี่ปุ่นนั้นมีอย่างเต็มที่ หากแต่คำว่าน่าเบื่อไม่ได้อยู่ในเนื้อหาเลย ฉันพูดได้เต็มปากเต็มคำ เพราะในชีวิตการอ่านหนังสือมามากกว่า 20 ปีของฉัน (เริ่มรักการอ่านหนังสือตั้งแต่อนุบาล) ฉันอ่านหนังสือแนวสารคดีได้แต่ก็ไม่ใช่แนวแรกๆที่จะหยิบขึ้นมาอ่าน มีหนังสือประเภทนี้กองอยู่ที่บ้านยังอ่านไม่จบอีกหลายเล่ม 

หากแต่กับหนังสือ เกียวโตใต้ชะเงื้อมดอยสุเทพ นั้นฉันอ่านเหมือนไม่อยากให้มันจบ เพราะความสนุก ถ้าสังเกตกันให้ดี ในตลาดอาจมีหนังสือเกี่ยวกับต่างประเทศกันมาก แต่บางเล่มก็เป็นเหมือนการตัด แปะ แปลจากหนังสืออ้างอิงต่างๆ ซึ่งทำให้อรรถรสในการอ่านลดลง เพราะเหมือนคุณกำลังอ่านหนังสือวิชาการ  แต่การเล่าเรื่องในหนังสือเล่มนี้ที่ใส่ความคิดเห็นของผู้เขียนลงไปอย่างมีเหตุผลอ้างอิงได้ อ่านแล้วเรามีโอกาสใช้สมองของเราคิดตามไปด้วย จะเห็นด้วยหรือไม่เห็นด้วยก็ขึ้นอยู่กับเรา แต่สุดท้ายแล้วก็จบลงด้วยความรู้สึกว่าเราได้เห็นและเข้าใจว่าทำไมชนชาติญี่ปุ่นถึงสามารถพัฒนาตัวเองจนกลายมาเป็นหนึ่งในประเทศมหาอำนาจได้ในหลายด้านเช่นนี้

ถ้าเป็นไปได้ก็อยากให้เด็กรุ่นใหม่ที่สนใจเรียนภาษาญี่ปุ่น ฟังเพลงญี่ปุ่น ดูหนังญี่ปุ่น หรือบุคคลที่อยากเข้าใจในชนชาติหนึ่งๆก็น่าจะมีโอกาสได้อ่านหนังสือเล่มนี้  และอีกอย่างฉันก็อยากลองอ่านหนังสือของคนต่างชาติที่วิเคราะห์ความเป็นคนไทยเช่นกัน เพราะจะว่าไปแล้ว มุมมองของคนอื่นย่อมมีประโยชน์ถ้าเป็นการกล่าวถึงอย่างมีเหตุผลและเข้าใจ เหมือนกับหนังสือเล่มนี้ที่มีต่อญี่ปุ่น